از بررسی تاریخ و روایات، نتیجه‌گیری می‌شود که حضرت علی انگیزه‌های ذیل را از حفر چاه دنبال می‌کردند:

  1. سر‌سبزی و خرّمی زمین؛ گیاه زمین را به نشاط می‌آورد و بدان خرّمی و حیات می‌بخشد. بر پایة روایات متعدد، حضرت علی به کاشت درختان علاقه‌ای وافر داشتند و می‌فرمودند: «ثَلاثَةُ یُذهِبنَ عَن قَلبِ الحُزنِ؛ المَاءُ وَ الخَضرَاءُ وَ الَوجهُ الحسنِ»؛ نگاه به سه چیز غم را می‌زداید: آب، سبزی و چهرة زیبا. (حرّ عاملی، 1409، ج12، ص22-26 / صدوق، 1414، ص92)

  2. تأمین هزینة زندگی و امرار معاش؛ این کار در منطق اهل‌بیت جنبة عبادی داشت. حضرت علی می‌فرمایند: الکَادُّ عَلَیَ عَیالِهِ کَالمُجاهِدِ فِی سَبِیلِ اللهِ ؛کسی که برای تأمین نیازهای خانواده‌اش، خود را به زحمت بیندازد، اجر مجاهد در راه خدا را دارد. (مجلسی، 1403، ج41، ص26)

  3. درآمد برای تأمین نیازهای نیازمندان؛ علامه مجلسی نقل کرده است که درآمد غلّة آن حضرت چهل هزار دینار بود و همه را صدقه می‌داد و شمشیر خود را نیز فروختند و فرمودند: «اگر غذای شب داشتم،آن را نمی‌فروختم.» (کلینی، 1401، ج5، ص88)

  4. حفر چاه برای حجاج بیت‌الله الحرام؛ این چاه‌ها در مسیر حاجیان حفر شده‌اند تا هنگام سفر به مکّه معظمه، برای مصرف، از آب این چاه‌ها استفاده کنند. با توجه به مسافت طولانی بین مکه و مدینه و کمی آبادی و آب در این مسیر، این چاه‌ها در آسان کردن مسافرت به سمت مکّه نقش مهمی داشته‌اند.

  5. ایجاد رفاه برای مسافران بین شهر‌ها؛ با توجه به اینکه ارتباطات نقش مهمی در توسعة فرهنگ و اقتصاد جامعه دارد، وجود آب، ‌آبادانی و امنیت در مسیر سفر تأثیر بسزایی در انجام این مسافرت‌ها داشته است.

  6. تهیه آب برای نوشیدن مردم و نظافت نمازگزاران و زیارت‌کنندگان؛ چاه‌هایی که نزدیکی مسجد «فتح» و مسجد «جامع» بصره و نزد قبر حضرت حمزه سیدالشهداء در احد حفر گردیده برای این منظور بوده است. بر پایة برخی روایات، پیامبر خدادر آخرین سخنرانی خود، نکتة مهمی در این‌باره فرمودند: «هرکس چاه آبی حفر کند و آن چاه به آب برسد و آب آن را در اختیار مسلمانان قراردهد ـ مانند آنکه از آن آب وضو بگیرند و با آن وضو نماز بخوانند ـ خداوند به وی پاداش بسیار خواهد داد و نیز به اندازه موهای بدن آدمیان، حیوانات درنده و اهلی و پرندگانی که از آن می‌نوشند، به وی پاداش عظیمی عطا خواهد کرد و روز قیامت بر حوض پیامبر خداوارد خواهد شد.» (مجلسی، 1403، ج76، ص371)

  7. تهیه آب در میقات برای استفاده و انجام وظایف میقات؛ مثل نمازها و غسل‌های وارد شده در این مکان.

  8. بجا گذاشتن باقیات‌‌الصالحات؛ وقف در راه خدا و کمک به نیازمندان؛ (کلینی، 1401، ج7، ص54)

  9. پرداخت بدهی دیگران؛ در وصیت‌نامة حضرت رسولˆ آمده است که آن بزرگوار، دادن بدهی خود را به عهدة حضرت علی† گذاشتند و ایشان نیز دین آن حضرت را ادا کردند. (ابن‌شهرآشوب، 1404، ج2، ص75)

  10. آزاد کردن بردگان؛ به طرق متعدد نقل شده است که حضرت علی† بیل می‌زدند و زمین آباد می‌کردند و از این راه، هزار برده را از مال خود آزاد ساختند. (کلینی ، 1401، ج5، ص74)

+ نوشته شده در  سه شنبه ششم خرداد ۱۳۹۹ساعت 14:2  توسط R.g  |